In een artikel over dakloosheid schrijft Michelle van Tongerloo over Rachida, een moeder die met haar kind op straat terechtkwam nadat zij geen hulp kreeg van de gemeente. Volgens het systeem werd zij gezien als “zelfredzaam”. Daardoor kreeg zij geen toegang tot opvang.
Helaas is dit geen op zichzelf staand verhaal. In Nederland komen vaker situaties voor waarin mensen die dakloos raken geen hulp krijgen, omdat zij volgens de regels nog voldoende zelfredzaam zouden zijn. Vooral moeders met kinderen kunnen daardoor tussen wal en schip vallen.
Wanneer een moeder met een kind op straat belandt, gaat het niet alleen om de moeder. De gevolgen voor kinderen zijn groot. Opgroeien zonder stabiele woonplek kan leiden tot stress, trauma’s en problemen op school of in hun ontwikkeling. Een veilige plek om te wonen is voor kinderen geen luxe, maar een basisvoorwaarde.
Daarnaast is het leven op straat voor vrouwen vaak extra gevaarlijk. Vrouwen zijn kwetsbaarder voor geweld, uitbuiting en misbruik. Omdat er minder vrouwen dan mannen op straat leven, bevinden zij zich vaker alleen in een onveilige omgeving. Dat maakt de risico’s groter.
Juist daarom is het belangrijk dat vrouwen – en zeker moeders met kinderen – snel toegang krijgen tot bescherming, opvang en huisvesting.
Tegelijkertijd blijkt in de praktijk dat opvangplekken voor vrouwen beperkt zijn. Sommige opvanglocaties richten zich vooral op mensen met zware zorgvragen, zoals verslaving of psychiatrische problemen. Vrouwen die “te zelfredzaam” worden geacht, kunnen daardoor alsnog buiten de boot vallen.
Dat roept een belangrijke vraag op: wat betekent zelfredzaamheid eigenlijk wanneer iemand geen dak boven het hoofd heeft?
Dakloosheid ontstaat zelden door één oorzaak. Vaak spelen meerdere factoren tegelijk een rol, zoals woningtekort, scheiding, schulden, baanverlies of het verlaten van jeugdzorg. In die situaties kan het systeem juist extra ondersteuning bieden, in plaats van mensen weg te sturen omdat zij formeel nog als zelfstandig worden gezien.
Het echte probleem is dan ook niet dat mensen onvoldoende zelfredzaam zijn. Het probleem is dat woonzekerheid ontbreekt.
Zonder een stabiele plek om te wonen is het bijna onmogelijk om werk te vinden, schulden op te lossen of een nieuw leven op te bouwen. Een woning biedt rust, veiligheid en perspectief. Pas daarna kan herstel beginnen.
Daarom moeten gemeenten en opvangorganisaties kritisch kijken naar hoe het begrip zelfredzaamheid wordt toegepast. Want wanneer mensen pas hulp krijgen nadat hun situatie volledig is ontspoord, zijn de problemen vaak al veel groter geworden.
Een samenleving wordt niet beoordeeld op hoe zij omgaat met mensen die het goed hebben, maar op hoe zij omgaat met mensen die kwetsbaar zijn. En niemand – zeker geen moeder met een kind – hoort op straat te belanden omdat een systeem zegt dat zij “zelfredzaam genoeg” is.
Jones (Student Social Work Roc Nijmegen)
Reactie plaatsen
Reacties