VAGEBOND · BLOG
Over de dagelijkse onveiligheid van daklozen in Nederland — wat de cijfers zeggen, en wat ik zelf heb meegemaakt.
De eerste keer dat ik werd lastiggevallen op straat, was het midden op de dag. Niet 's nachts in een donker steegje — gewoon overdag, op een druk plein, terwijl mensen om me heen liepen. Een groep jongens, een jaar of zestien, zeventien. Ze schopten tegen mijn tas. Lachten. Liepen door.
Niemand keek om. Niemand zei iets. Ik ook niet — want je leert snel dat opvallen gevaarlijker is dan slikken.
Dit was geen uitzondering. Dit was dinsdag.
Wat de cijfers zeggen
Daklozen in Nederland zijn buitenproportioneel vaak slachtoffer van geweld en criminaliteit. Onderzoek van het Trimbos-instituut en verschillende gemeentelijke rapporten wijst uit dat een groot deel van de dakloze bevolking te maken krijgt met fysiek geweld, diefstal, intimidatie of seksueel grensoverschrijdend gedrag.
Spullen worden gestolen terwijl je slaapt. Slaapplekken worden doorzocht. Mensen worden wakker geschopt, bespuugd, geslagen. En dit gebeurt niet alleen door omstanders of criminelen — ook door anderen die dakloos zijn, want als iedereen kwetsbaar is, kan de straat een harde plek zijn.
Wat de cijfers niet laten zien, is hoe weinig er van dit geweld wordt aangegeven. Aangifte doen als je geen vast adres hebt is ingewikkeld. De politie serieus nemen als je op straat leeft is niet vanzelfsprekend. En dus verdwijnen de meeste incidenten in stilte.
De nacht als vijand
Overdag kun je je nog enigszins mengen tussen de mensen. Je zit op een bankje, je loopt mee in de stroom. Maar 's nachts, als de stad leegloopt, word je zichtbaar op een manier die kwetsbaar maakt.
Ik heb geleerd om nooit op dezelfde plek twee nachten achter elkaar te slapen. Niet omdat ik dat wilde, maar omdat voorspelbaarheid gevaar is. Als mensen weten waar je ligt, kunnen ze terugkomen. Sommigen doen dat.
De nacht brengt ook kou, regen en ziekte. Maar het is de menselijke dreiging die je het meest uitput. Slapen met één oog open is geen uitdrukking — het is een overlevingsstrategie.
Vrouwen op straat: dubbel kwetsbaar
Dakloze vrouwen zijn extra kwetsbaar. Onderzoek toont aan dat een groot deel van de dakloze vrouwen in Nederland te maken krijgt met seksueel geweld of gedwongen seks in ruil voor een slaapplek. Het heeft zelfs een naam gekregen: ‘transactionele seks’ — een term die de pijn en dwang die erachter zit gevaarlijk netjes verhult.
Veel vrouwen kiezen er daarom voor om helemaal niet als dakloos geregistreerd te worden — ze verdwijnen in de informele circuits, bij mannen die ‘helpen’, in situaties waar de prijs onduidelijk is maar hoog blijkt te zijn.
Vrouwelijke dakloosheid is daardoor nog onzichtbaarder dan dakloosheid al is. En dat maakt haar nog gevaarlijker.
Wat er zou moeten veranderen
Veiligheid op straat begint niet met meer camera’s of meer handhaving. Het begint met minder mensen op straat. Elke dakloze die een woning krijgt, is een mens minder die 's nachts kwetsbaar is.
Maar zolang de wachtlijsten lang zijn en de opvang vol, zijn er ook tussenoplossingen nodig. Veilige nachtopvang zonder wachtlijst. Laagdrempelige mogelijkheid tot aangifte. Straatcoaches die niet handhaven maar begeleiden. En een samenleving die stopt met wegkijken.
Want de jongens die tegen mijn tas schopten, deden dat omdat ze wisten dat niemand zou ingrijpen. Omdat iemand op straat blijkbaar vogelvrij is.
Dat is geen natuurwet. Dat is een keuze. En keuzes kunnen veranderen.
— Vagebond
Meer weten of de wandeling meemaken? Kijk op onze website of volg ons op social media.
Reactie plaatsen
Reacties